DALAM kehangatan sambutan Aidilfitri, cuaca panas yang melanda negara ketika ini turut menjadi antara cabaran utama buat orang ramai. 

Ditambah pula dengan kesesakan jalan raya ketika pulang ke kampung atau berkunjung ke rumah terbuka, ramai yang terperangkap berjam-jam di lebuh raya dalam keadaan cuaca terik.

Situasi ini bukan sahaja menguji kesabaran, malah tanpa disedari boleh memberi kesan kepada emosi termasuk cepat marah hingga mendorong rasa letih dan tertekan.

Tanpa disedari, perubahan emosi ini bukan sekadar disebabkan ketidakselesaan fizikal, sebaliknya boleh berkait rapat dengan bagaimana suhu panas mempengaruhi fungsi otak dan kesihatan mental seseorang.

Sehubungan itu, sebelum menyalahkan diri sendiri kerana berasa sedih atau cepat marah pada hari yang panas dan cerah, penting untuk memahami bagaimana suhu tinggi sebenarnya memberi kesan kepada minda.

Suhu panas ganggu hormon, tidur dan emosi

Pakar menjelaskan bahawa haba boleh mengganggu keseimbangan hormon, pola tidur serta cara seseorang berinteraksi secara sosial.

Akibatnya, peningkatan suhu boleh menyumbang kepada peningkatan simptom kemurungan.

Terdapat beberapa faktor berkaitan cuaca panas yang boleh menyumbang kepada keadaan emosi yang lebih terjejas, antaranya:

•⁠  ⁠Peningkatan penyalahgunaan bahan

Perubahan cuaca yang menjejaskan rutin harian seperti bekerja atau bersosial boleh mendorong sesetengah individu meningkatkan pengambilan alkohol atau bahan terlarang.

•⁠  ⁠Pengambilan ubat tidak konsisten

Suhu panas boleh menjejaskan keberkesanan ubat-ubatan tertentu, terutama ubat berkaitan kesihatan mental.

Dehidrasi juga boleh meningkatkan risiko kesan sampingan.

•⁠  ⁠Kualiti tidur merosot

Suhu persekitaran memberi kesan langsung kepada kualiti dan tempoh tidur.

Apabila tidur terganggu, keseimbangan hormon turut terjejas dan hormon stres (kortisol) meningkat.

•⁠  ⁠Perubahan tahap serotonin

Suhu tinggi dipercayai mempengaruhi serotonin, iaitu bahan kimia otak yang mengawal emosi.

Kesan ini lebih ketara dalam kalangan individu yang mengalami kemurungan atau kerap mengambil alkohol.

Mudah marah dan risiko tingkah laku agresif

Selain kemurungan, cuaca panas juga dikaitkan dengan perubahan tingkah laku.

Pakar berpendapat suhu tinggi boleh menyebabkan seseorang:

    •    lebih cepat marah

    •    mudah berasa tertekan

    •    cenderung kepada rasa tidak puas hati

Tanda cuaca panas mula menjejaskan mental

Menurut pakar kesihatan mental, antara petanda cuaca panas mula memberi kesan kepada emosi ialah:

•⁠  ⁠Perubahan tingkah laku, termasuk bertindak impulsif

•⁠  ⁠Sukar fokus atau masalah ingatan

•⁠  ⁠Gangguan tidur atau tidak cukup rehat

•⁠  ⁠Rasa tertekan atau cepat ‘overwhelmed’

•⁠  ⁠Perubahan emosi seperti lebih murung, gelisah atau mudah marah

•⁠  ⁠Gejala fizikal seperti sakit kepala, pening atau loya

Cara lindungi kesihatan mental ketika cuaca panas

Walaupun cuaca panas sukar dielakkan, terdapat beberapa langkah yang boleh membantu mengawal emosi dan kesihatan mental:

•⁠  ⁠Minum air secukupnya

Dehidrasi boleh memburukkan stres, kebimbangan dan emosi tidak stabil.

•⁠  ⁠Amalkan gaya hidup sihat

Pemakanan seimbang, senaman dan tidur mencukupi penting untuk menyokong kesihatan mental.

•⁠  ⁠Urus tekanan dengan baik

Amalan seperti meditasi, senaman ringan atau teknik pernafasan boleh membantu mengurangkan stres.

•⁠  ⁠Kekalkan interaksi sosial

Bergaul dengan orang lain mampu meningkatkan kesejahteraan emosi.

•⁠  ⁠Elakkan haba berlebihan

Kurangkan aktiviti luar ketika cuaca terik, gunakan kipas atau pendingin hawa serta pakai pakaian yang sesuai.